Telemetria w F1 – jak analiza danych zmieniła wyścigi F1 i współczesny motorsport?

Ponad 300 czujników. Przeszło 1,1 mln punktów danych na sekundę. Tyle informacji generuje bolid wyścigowy Formuły 1 podczas jazdy. Widać więc, że współczesna Formuła 1 (F1) już od dawna nie jest sportem opartym wyłącznie na instynkcie kierowcy i mechanicznej perfekcji auta, ale również na nowoczesnym oprogramowaniu i technologii.

Dziś telemetria i analiza danych F1 w ogromnym stopniu wpływają na planowanie strategii wyścigowej, w tym decyzje o tempie, ustawieniach i skuteczności na torze wyścigowym.

W świecie motorsportu to właśnie analizowanie przez inżynierów danych z samochodu wyścigowego pozwala zespołom F1 zoptymalizować osiągi samochodu i budować przewagę nad konkurencją.

Czym jest telemetria w F1 i dlaczego jest kluczowa dla analizy danych?

Telemetria to system zdalnego zbierania, przesyłania i analizowania danych z samochodu podczas jazdy. W praktyce oznacza to, że bolid F1 jest wyposażony w setki czujników, które na bieżąco rejestrują parametry pracy auta i zamieniają je w strumień danych telemetrycznych dla inżynierów.

Jak wspomnieliśmy we wstępie, jeden samochód wyścigowy może mieć ponad 300 sensorów i generować przeszło 1,1 mln punktów danych na sekundę. To ogromna ilość danych F1, które zespoły muszą monitorować i analizować.

Telemetria nie sprowadza się więc do zwykłego „podglądu” prędkości. Dzięki niej zespół wyścigowy obserwuje m.in.:

• pracę przepustnicy

• hamowanie i przyspieszenie

• temperaturę podzespołów

• zachowanie auta w zakrętach

• styl jazdy kierowcy

• zużycie opon i zużycia paliwa

Najprościej mówiąc, telemetria F1 jest cyfrowym językiem bolidu. Pozwala zrozumieć, co dokładnie dzieje się z autem na torze wyścigowym i robi to już w trakcie przejazdu, a nie dopiero po jego zakończeniu.

Jak działa telemetria w Formule 1? Dane w czasie rzeczywistym z bolidu

Telemetria działa dzięki czujnikom rozmieszczonym w różnych częściach bolidu. To one rejestrują najważniejsze parametry pracy samochodu: od prędkości i obrotów silnika, przez temperatury oraz ciśnienia, aż po sposób hamowania, przyspieszania i pokonywania zakrętów.

Informacje te są następnie zapisywane i przesyłane do systemów, z których korzystają inżynierowie na stanowisku przy torze oraz w garażu.

Największa wartość telemetrii polega na tym, że pozwala zobaczyć przejazd w liczbach, a nie tylko oczami kierowcy. Jeśli zawodnik mówi, że auto jest niestabilne przy hamowaniu albo traci przyczepność w szybkim łuku, zespół zestawia to odczucie z konkretnymi danymi.

Wtedy widać wyraźnie, czy problem wynika np. ze zbyt gwałtownego wejścia na hamulec, niewłaściwego balansu auta, pracy opon czy zachowania zawieszenia. To z kolei znacząco skraca drogę od diagnozy do poprawki.

Telemetria działa też jako narzędzie porównawcze. Inżynierowie mogą analizować jedno okrążenie względem drugiego, porównywać różne próby tego samego kierowcy albo sprawdzać, gdzie dokładnie jeden zawodnik zyskuje, a drugi traci.

Jakie dane telemetryczne zbiera się podczas wyścigów F1?

Do najważniejszych danych zbieranych w F1 należą przede wszystkim parametry jazdy kierowcy. Inżynierowie analizują więc:

• profil prędkości na torze,

• moment rozpoczęcia hamowania,

• wejście na hamulec,

• pozycję przepustnicy,

• sposób otwierania gazu,

• kąt skrętu kierownicy.

Odczyty pozwalają analizować jazdę kierowcy: czy zbyt wcześnie hamuje, za agresywnie wraca na gaz, traci prędkość w środku zakrętu, etc. Służą też do oceny nadsterowności, podsterowności, zachowania auta w wolnych i szybkich łukach oraz skuteczności hamowania.

Drugą dużą grupą są dane dotyczące pracy samochodu i podzespołów. Telemetria pozwala monitorować m.in.:

• temperaturę silnika,

• ciśnienie w oponach,

• obroty,

• pracę jednostki napędowej,

• zachowanie zawieszenia,

• różne zdarzenia logowane przez standardowy system ECU.

Regulamin FIA wprost wskazuje, że zespoły udostępniają dane logowane, zdarzenia oraz dane telemetryczne w czasie rzeczywistym, a wszystkie bolidy muszą być wyposażone w system telemetryczny car-to-team zgodny ze specyfikacją.

Osobną kategorię stanowią dane związane z przyczepnością i balansem bolidu. Z punktu widzenia osiągów szczególnie istotne są informacje pokazujące, jak pojazd zachowuje się przy wejściu w zakręt, w jego środku i na wyjściu. Telemetria pomaga wychwycić, czy problemem jest niedostateczna przyczepność przodu, niestabilny tył, zbyt nerwowa reakcja auta na gaz czy niewłaściwe obciążenie opon.

Jak analiza danych zmieniła wyścigi F1 i współczesny motorsport?

Analiza danych sprawiła, że Formuła 1 stała się sportem o wiele bardziej precyzyjnym i mierzalnym. Dawniej kierowca oraz inżynierowie w dużej mierze opierali się na odczuciach z jazdy, obserwacji auta i doświadczeniu. Natomiast dziś elementy te, choć nadal znaczące, są stale konfrontowane z ogromną liczbą pomiarów i analizą danych zebranych podczas każdego okrążenia.

W nowoczesnym motorsporcie wykorzystuje się także sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe, które pomagają analizować ogromne zbiory danych i przewidywać zachowanie samochodu w różnych warunkach.

To oznacza, że decyzje dotyczące ustawień, stylu jazdy czy reakcji na problemy można podejmować szybciej i na znacznie konkretniejszych podstawach.

Optymalizacja ustawień bolidu i strategii wyścigowej

Telemetria pozwala bardzo dokładnie ocenić, jak bolid zachowuje się podczas hamowania, wejścia w zakręt, jazdy w jego środku i przy wyjściu na prostą. Jeśli pojazd ma tendencję do podsterowności, nadsterowności lub niestabilności przy dohamowaniu, dane pomagają określić, w którym momencie toru pojawia się problem i jak duży ma wpływ na tempo.

Dzięki temu zespół F1 nie działa po omacku, lecz może korygować setup w oparciu o konkretne odczyty i na ich podstawie dostosować ustawienia samochodu, zoptymalizować zużycie opon, lepiej zaplanować pit stop, a nawet poprawy wyniki wyścigu.

Właśnie dlatego telemetria pozwala zespołom F1 budować przewagę nad konkurencją.

Rozwój kierowcy – analiza stylu jazdy i czasów okrążeń

Współczesny zawodnik nie analizuje już tylko ogólnego wrażenia z okrążenia, ale niemal punkt po punkcie sprawdza, gdzie stracił czas. Dane pokazują, czy hamował za wcześnie, za późno, zbyt mocno otwierał gaz, niepotrzebnie korygował tor jazdy albo czy źle rozłożył prędkość w zakręcie.

To sprawia, że rozwój formy zawodnika jest bardziej mierzalny niż kiedyś, bo każdy detal można porównać z wcześniejszym przejazdem albo z szybszym okrążeniem. W efekcie telemetria stała się jednym z najważniejszych narzędzi doskonalenia techniki jazdy.

Niezawodność i zarządzanie samochodem

Stały podgląd parametrów pozwala szybciej wychwycić niepokojące odchylenia i reagować, zanim drobny problem przerodzi się w awarię. FIA reguluje zresztą kwestie związane z logowaniem danych, zdarzeniami ECU i telemetrycznym transferem informacji w czasie rzeczywistym, co pokazuje, jak ważnym elementem współczesnego sportu motorowego stała się infrastruktura danych.

Telemetria nie służy już tylko do szukania dodatkowych tysięcznych sekundy, ale również do ochrony osiągów na dłuższym dystansie.

Telemetria a kibice i medialna analiza wyścigów

Telemetria nie jest narzędziem zarezerwowanym wyłącznie dla zespołów i inżynierów. Dziś wpływa także na to, jak kibice oglądają i rozumieją wyścigi.

Formula 1 oraz jej partnerzy technologiczni wykorzystują dane z samochodów do tworzenia ekranowych analiz, które tłumaczą to, czego często nie widać gołym okiem (np. jakość hamowania, różnice w pokonywaniu zakrętów, tempo w poszczególnych fazach okrążenia czy potencjalny wpływ strategii na wynik).

To ważna zmiana, bo współczesna F1 jest sportem bardzo złożonym. Sam obraz telewizyjny pokazuje walkę na torze, ale nie zawsze wyjaśnia, dlaczego jeden kierowca zyskuje czas, a drugi go traci.

Właśnie tutaj w sukurs przychodzą dane telemetryczne przetwarzane na czytelne grafiki i wskaźniki.

Rob Smedley tłumaczył w oficjalnych materiałach F1, że celem takich rozwiązań jest przekładanie skomplikowanych zjawisk na prostszy język, który zwiększa zrozumienie i zaangażowanie widza.

Dobrym przykładem są tzw. Insights powered by AWS. To zestaw statystyk i wizualizacji tworzonych na podstawie danych z bolidów, które mają pomagać fanom interpretować decyzje zespołów i osiągi kierowców jeszcze w trakcie weekendu wyścigowego.

Trening Formułą Renault 2.0 z telemetrią

Telemetria w motorsporcie znajduje zastosowanie nie tylko w Formule 1. Jest wykorzystywana również w szkoleniach kierowców wyścigowych.

Przykładem jest trening Formułą Renault 2.0 z telemetrią, w którym uczestnik nie tylko prowadzi bolid wyścigowy, ale również analizuje swoje przejazdy.

Nie jest to zwykły przejazd „dla emocji”, lecz pełnoprawny trening, w którym kluczową rolę odgrywa analiza stylu jazdy.

Tak, uczestnik poprowadzi bolid, co gwarantuje niezapomniane wrażenia. Ale oprócz tego przejdzie też szkolenie, podczas którego instruktor może korygować jazdę na żywo, właśnie dzięki telemetrii.

Po przejeździe przewidziano również instruktaż oparty na zarejestrowanym video, co pozwala dokładniej omówić popełnione błędy i wskazać obszary do poprawy.

Dzięki temu kierowca nie opiera się wyłącznie na własnym wrażeniu z jazdy, lecz dostaje bardziej obiektywną podstawę do oceny tego, jak hamuje, przyspiesza i prowadzi samochód. W praktyce oznacza to bardziej świadome budowanie tempa i lepsze zrozumienie zachowania bolidu na torze.

Podsumowanie

Widać jak na dłoni, że telemetria zmieniła Formułę 1 w sport, w którym szybkość wynika nie tylko z odwagi kierowcy i jakości maszyny, ale również z umiejętności odczytywania danych. To właśnie dzięki niej zespoły lepiej rozumieją zachowanie bolidu, skuteczniej rozwijają ustawienia i precyzyjniej analizują każdy fragment okrążenia.